Khi xưa, tập thơ trọn vẹn đầu tiên mà tôi đọc đi đọc lại, đọc từng bài một, không sót một dấu chấm dấu phẩy, là Thơ thơ. Giờ đây nhìn lại tập thơ ấy có những câu thật là dở: “Mở miệng vàng và hãy nói yêu tôi/Dù chỉ là trong một phút mà thôi” hay “Em lấy chồng rồi hết ước mơ”, nhưng cũng có những bài thật là tuyệt tác. Xuân Diệu đúng là một tài năng lớn nhưng chỉ lớn đúng vào một lúc. Thế mới tài.
Đọc sang Gửi hương cho gió thì không thích, nhưng giờ nghĩ lại thì tập đó mới là hay, có những bài kinh khủng như “Hy Mã Lạp Sơn” hay “Hoa đêm”: “Hoa nhài xanh trong ánh nguyệt tuôn trời/Ánh nguyệt trắng trên hoa nhài đúc sữa” chẳng hạn. Một bài thơ tuyệt đẹp tượng trưng. Hay “Lời kỹ nữ” nữa, nhưng “Lời kỹ nữ” thì không nhớ nằm trong Thơ thơ hay Gửi hương cho gió.
Có một điểm giống nhau giữa tập thơ đầu tay của Xuân Diệu và tập thơ đầu tay của Thanh Tâm Tuyền là có rất nhiều lời đề tặng, gần như bài nào cũng là để tặng ai đó. Giờ không cần giở sách ra xem tôi vẫn nhớ “Cảm xúc” là để tặng Thế Lữ, bài có câu “Ruộng gió đồng trăng anh ấy đi” là tặng Tú Mỡ, bài có câu “Với bàn tay ấy trong tay/Tôi đã nguôi quên hận tháng ngày” là tặng Huy Cận, bài tặng Đỗ Đức Thu là một bài nào đó rất hay, hình như là “Vội vàng” (Của ong bướm này đây ngày tháng mật).
Tại sao các nhà thơ trẻ lại mừng rỡ tặng thơ của mình cho biết bao nhiêu con người như thế, tôi chịu không giải thích được.
Nhưng vô địch về đề tặng lại thuộc về một nhà thơ không trẻ, cái này thì càng chịu không giải thích được hơn. Đó là Du Tử Lê, tập thơ (hình như là) mới nhất: năm chữ du tử lê và, mười hai bài thơ, mới, ht productions 2009, minh họa của Đinh Cường, có kèm cả CD Du Tử Lê đọc thơ Du Tử Lê. Rất nhiều bài không chỉ tặng một người, mà vài người, nhiều khi rất nhiều người, như bài “sương. chiều. trên môi đấy,” ghi đề tặng: “và, c. ngư. m. nha. đm.lan. vh.anh.”
Nhân tiện chép ngẫu nhiên vài bài trong tập, vì thú thực đọc tập này tôi thấy bài nào cũng đường được nhưng chẳng thích bài nào, thế mới gay.
trở giấc cùng hư vô,
trở giấc cùng khuya. mây.
mưa về ngang ký ức.
những dòng sông bó tay:
nhìn trái tim thôi đập.
trở giấc cùng rừng. khô.
cửa, mời lưu dấu tích.
kệ hỏi sách dọn kho.
bụi cười vui nứt, nẻ.
trở giấc cũng hư vô,
từng nấm mồ hớn hở.
(9/08_ 1/09.
gai lũy thừa vết xước,
và, v.quang, đ.giao
tâm khốn đốn niềm tin.
tình chôn, vùi sách ước.
chân không theo đường quen.
gai lũy thừa vết xước.
xúc xiểm tôi: mùi hương,
và, nn.bảo, x.trà
mở những giác quan đêm
lắng nhịp tim quá khứ.
xúc xiểm tôi: mùi hương:
lá tồn kho. dự trữ.
hỏi thăm tôi: vết thương.
– nằm yên nghe xạ trị!
Nhị Linh 