Ferragus

Tôi lại ngồi đó, và tôi lại đọc Balzac cho đến hết buổi chiều.

La Comédie humaine trước hết là một vở kịch, thế cho nên nó gồm nhiều cảnh, hay xen (scène). Balzac chia bộ sách thành các “étude”, các étude lại gồm các scène: ta có “Études de moeurs” (các Ê-tuýt phong hóa), nó gồm nhiều scène, trong đó có “Scènes de la vie parisienne” (các xen về cuộc sống Paris), mở đầu phần này là trilogy Histoire des Treize (Truyện Mười Ba Quái Kiệt), và Ferragus là tiểu thuyết mở đầu bộ ba này. Đến Ferragus, nghĩa là ta đi đến trung tâm của La Comédie humaine. Ferragus là một kiệt tác lớn lao, một trong những tác phẩm cần phải xếp hàng đầu của toàn bộ La Comédie humaine, Histoire des Treize lại cũng chính là nơi cho thấy rõ nhất tại sao lại có cái nhan đề chung La Comédie humaine: đó là vì nó lặp lại Dante, lặp lại La divine comédie của Dante. Đặc biệt đoạn mở đầu Ferragus là mê cung; trong “thế giới” (từ “thế giới” ở đây dĩ nhiên dễ gây nhầm lẫn) balzacien có đủ các yếu tố của “thế giới” Dante, trong đó nổi bật nhất 1) mê cung 2) các vòng tròn 3) các tầng.

Ferragus đăng nhiều kỳ trên Revue de Paris đầu năm 1833.

Vẫn còn tình yêu trong cái từ “nếu”. Nghi ngờ trong triết học của Descartes là một sự lịch thiệp, căn cứ vào đó lúc nào ta cũng phải vinh danh đức hạnh. Chuông điểm mười giờ. Vào thời điểm này nam tước de Maulincour sực nhớ rằng người phụ nữ ấy hẳn sẽ tới dự vũ hội tại một ngôi nhà mà anh có thể đến. Ngay tắp lự anh mặc quần áo, lên đường, tới nơi, tìm kiếm nàng với một dáng vẻ xảo trá tại các phòng.